Tiến sĩ Luật,
Luật sư
Ng. Phương Nam
và cộng sự
Theo Điều 2 của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, Trợ giúp pháp lý đồng nghĩa với việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho những người nhận được trợ giúp pháp lý trong các vụ án được quy định theo Luật này. Hoạt động này đóng góp quan trọng vào việc bảo vệ quyền con người và quyền công dân trong quá trình tiếp cận công lý và đảm bảo sự bình đẳng trước pháp luật.
Theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý tại Việt Nam, các tổ chức và cá nhân thực hiện trợ giúp pháp lý có thể thực hiện thông qua các hình thức như: tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoại tố tụng, và kiến nghị đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền để giải quyết các vấn đề liên quan đến trợ giúp pháp lý. Các hoạt động trợ giúp pháp lý cụ thể như tư vấn, tham gia tố tụng, và đại diện ngoại tố tụng được thực hiện nhằm mục đích hỗ trợ các tổ chức trợ giúp pháp lý trong việc giáo dục và thông tin về pháp luật cho những đối tượng được hỗ trợ pháp lý.
Theo Điều 27 của Luật Trợ giúp pháp lý 2017, các hoạt động trợ giúp pháp lý được thực hiện thông qua ba hình thức chính như sau:
Đầu tiên, trong trường hợp có yêu cầu cử người thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng, Trợ giúp viên pháp lý và Luật sư có trách nhiệm tham gia tố tụng hình sự. Họ đảm nhận vai trò bào chữa cho người được trợ giúp pháp lý khi đó là người bị bắt, tạm giữ, bị can, bị cáo, hoặc đại diện để bảo vệ quyền lợi của người được trợ giúp pháp lý trong trường hợp là người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự. Họ cũng tham gia tố tụng dân sự và tố tụng hành chính để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý trong các vụ án dân sự và hành chính.
Thứ hai, khi có yêu cầu tư vấn pháp luật từ người được trợ giúp pháp lý, người thực hiện trợ giúp pháp lý sẽ tư vấn pháp luật bằng cách hướng dẫn, đưa ra ý kiến, và giúp soạn thảo văn bản liên quan đến tranh chấp, khiếu nại, và vướng mắc pháp luật. Họ cũng hướng dẫn giúp các bên tham gia giải quyết hòa giải, thương lượng, và đạt được thỏa thuận về hướng giải quyết vụ án.
Cuối cùng, đại diện ngoài tố tụng có thể được yêu cầu khi người được trợ giúp pháp lý không thể tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Trợ giúp viên pháp lý và Luật sư được cử để đại diện ngoài tố tụng trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền, và việc này được thực hiện trong phạm vi yêu cầu của người được trợ giúp pháp lý.
Tuy nhiên, so với Luật Trợ giúp pháp lý năm 2006, Luật Trợ giúp pháp lý 2017 đã loại bỏ đi quy định về "các hình thức trợ giúp pháp lý khác," tập trung vào ba hình thức cụ thể để khắc phục tình trạng dàn trải, thiếu trọng tâm, và sử dụng không hiệu quả nguồn lực, nhằm đảm bảo rằng trợ giúp pháp lý thực sự đáp ứng được mục đích bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý.
Dựa trên hướng dẫn của Thông tư 08/2017/TT-BTP, mà Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành, về hướng dẫn Luật Trợ giúp pháp lý và quy định về giấy tờ trong hoạt động trợ giúp pháp lý, người thực hiện trợ giúp pháp lý cần tuân thủ theo các quy định chi tiết được đề cập trong thông tư nói trên.
Mẫu Giấy đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý mới nhất, hiện đang có hiệu lực, là Mẫu TP-TGPL-03, được ban hành và điều chỉnh theo quy định của Thông tư 08/2017/TT-BTP. Mẫu này cung cấp hướng dẫn và yêu cầu cụ thể cho quá trình đăng ký tham gia hoạt động trợ giúp pháp lý, nhằm đảm bảo tính chính xác và pháp lý trong quản lý và thực hiện các dịch vụ trợ giúp pháp lý.
|
UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH A SỞ TƯ PHÁP Số: / |
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc |
GIẤY ĐĂNG KÝ
THAM GIA TRỢ GIÚP PHÁP LÝ
1. Tên tổ chức (chữ in hoa): TỔ CHỨC HỖ TRỢ XÃ HỘI VIỆT NAM
Tên giao dịch (nếu có): Social Support Vietnam
2. Địa chỉ: 123 Đường ABC, Phường XYZ, Quận 123, Thành phố ABC
Điện thoại: 0123 456 789 Fax: 0123 456 789 Email: support@socialvietnam.org
3. Đại diện theo pháp luật của tổ chức là:
Họ và tên (chữ in hoa): NGUYỄN VĂN A
Chức danh: Giám đốc
Điện thoại: 0987 654 321 Fax: 0987 654 321 Email: director@socialvietnam.org
4. Tham gia trợ giúp pháp lý với nội dung:
4.1. Người được trợ giúp pháp lý: Bà Nguyễn Thị B
Địa chỉ: 456 Đường XYZ, Phường DEF, Quận 456, Thành phố XYZ
Nội dung: Hỗ trợ pháp lý cho bà Nguyễn Thị B đang phải đối mặt với vấn đề liên quan đến quyền lợi lao động.
4.2. Hình thức trợ giúp pháp lý: Tư vấn pháp lý và đại diện pháp lý
4.3. Lĩnh vực trợ giúp pháp lý: Lao động và Xã hội
4.4. Phạm vi trợ giúp pháp lý: Toàn bộ quá trình giải quyết vấn đề pháp lý liên quan đến quyền lợi lao động của bà Nguyễn Thị B.
Hà Nội, ngày 13 tháng 11năm 2023
GIÁM ĐỐC
(Ký và ghi rõ họ tên, đóng dấu)
* Thay đổi thông tin đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý
| STT | Ngày, tháng, năm | Nội dung thay đổi |
Xác nhận nội dung thay đổi (Ký tên, đóng dấu) |
Lưu ý: Những thông tin chúng tôi đề cập trên đây chỉ mang tính minh họa.
Dựa vào quy định tại khoản 4 Điều 13 của Luật Trợ giúp pháp lý 2017, tổ chức đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý được phép và có trách nhiệm thực hiện các hoạt động trợ giúp pháp lý theo nội dung mà tổ chức đã đăng ký, đồng thời tuân thủ các quyền và nghĩa vụ theo quy định tại khoản 1 Điều 13 của cùng luật.
Đặc biệt, tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý có các quyền và nghĩa vụ sau đây:
- Thực hiện trợ giúp pháp lý;
- Đề nghị cơ quan và tổ chức liên quan hợp tác và cung cấp thông tin, tài liệu về vụ án pháp lý;
- Chịu trách nhiệm và bồi thường thiệt hại phát sinh do lỗi của người thuộc tổ chức trong quá trình thực hiện trợ giúp pháp lý;
- Tuân thủ chế độ thống kê, báo cáo, và truyền thông liên quan đến hoạt động trợ giúp pháp lý;
- Giải quyết các khiếu nại theo quy định tại khoản 2 Điều 45 của Luật Trợ giúp pháp lý 2017;
- Đề xuất với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về mọi vấn đề liên quan đến giải quyết vụ án pháp lý.
Do đó, tổ chức đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý có quyền và nghĩa phải tuân thủ các quy định được nêu trên.
Dựa vào quy định tại Điều 16 của Luật Trợ giúp pháp lý 2017, được dẫn chiếu đến quy định tại khoản 1 của Điều 15 cùng luật, tổ chức đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý sẽ chấm dứt thực hiện các hoạt động trợ giúp pháp lý trong các trường hợp sau đây:
- Không còn đáp ứng các điều kiện sau:
Đối với tổ chức hành nghề luật sư:
+ Có lĩnh vực đăng ký hoạt động phù hợp với lĩnh vực trợ giúp pháp lý.
+ Có cơ sở vật chất phù hợp với hoạt động trợ giúp pháp lý.
+ Không đang trong thời gian thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động hành nghề luật sư, tư vấn pháp luật.
Đối với tổ chức tư vấn pháp luật:
+ Có lĩnh vực đăng ký hoạt động phù hợp với lĩnh vực trợ giúp pháp lý.
+ Có ít nhất 01 tư vấn viên pháp luật có 02 năm kinh nghiệm tư vấn pháp luật trở lên hoặc 01 luật sư làm việc thường xuyên tại tổ chức.
+ Có cơ sở vật chất phù hợp với hoạt động trợ giúp pháp lý.
+ Không đang trong thời gian thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động hành nghề luật sư, tư vấn pháp luật.
- Tự chấm dứt tham gia trợ giúp pháp lý sau khi đã thông báo bằng văn bản với Sở Tư pháp.
- Không thực hiện trợ giúp pháp lý trong thời gian 02 năm liên tục.
- Thực hiện trợ giúp pháp lý gây hậu quả nghiêm trọng.
- Chấm dứt hoạt động.